Απορροφητικός ή στεγανός βόθρος: ποιον έχετε και τι αλλάζει

Δύο σπίτια, το ίδιο παράπονο: «μυρίζει και γεμίζει». Στο ένα, το πρόβλημα λύνεται. Στο άλλο, ό,τι και να ρίξεις, ο βόθρος θα ξαναγεμίσει — και αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό.

Η διαφορά δεν είναι στο προϊόν. Είναι στο τι είδους βόθρο έχει ο καθένας. Και οι περισσότεροι δεν το ξέρουν.

Πώς καταλαβαίνετε ποιον έχετε

Δύο πρακτικές ενδείξεις, χωρίς να σκάψετε τίποτα:

• Πόσο συχνά καλείτε βυτίο; Αν ο βόθρος αδειάζει κάθε 1–3 μήνες με σταθερή χρήση, είναι κατά πάσα πιθανότητα στεγανός. Αν άντεχε χρόνια και τώρα γεμίζει όλο και πιο συχνά, είναι απορροφητικός που έχει αρχίσει να φράζει.
• Τι σας είπαν όταν χτίστηκε; Στις περισσότερες περιοχές εκτός αποχετευτικού δικτύου κατασκευάζονταν απορροφητικοί βόθροι. Ο στεγανός επιβάλλεται συνήθως εκεί όπου η νομοθεσία ή ο υδροφόρος ορίζοντας δεν επιτρέπουν διαφυγή στο έδαφος.

Απορροφητικός βόθρος — και γιατί σταματά να απορροφά

Ο απορροφητικός βόθρος δεν αποθηκεύει: φιλτράρει. Τα υγρά περνούν από τα τοιχώματα και τον πυθμένα στο περιβάλλον χώμα, ενώ τα στερεά αποσυντίθενται από τα αναερόβια βακτήρια. Όσο η ισορροπία κρατά, ο βόθρος αδειάζει μόνος του και το βυτίο σπανίζει.

Αυτό που τον σκοτώνει είναι η βιοπλάκα: λίπη και μη διασπασμένη οργανική ύλη που σχηματίζουν ένα αδιαπέραστο στρώμα στα τοιχώματα και σφραγίζουν τους πόρους του εδάφους έναν έναν. Από εκείνο το σημείο και μετά ο βόθρος παύει να είναι απορροφητικός — έχει γίνει, στην πράξη, στεγανός.

Η μηχανική εκκένωση αδειάζει το περιεχόμενο αλλά δεν αφαιρεί αυτό το στρώμα. Γι' αυτό μετά από κάθε άδειασμα ξαναγεμίζει πιο γρήγορα.

Εδώ τα βακτήρια κάνουν ακριβώς τη δουλειά τους: τα ένζυμα διασπούν τις λιπαρές αλυσίδες που συγκρατούν τη βιοπλάκα, οι πόροι ξανανοίγουν σταδιακά και η απορροφητικότητα επανέρχεται. Είναι διαδικασία εβδομάδων — το στρώμα δεν δημιουργήθηκε σε μία μέρα.

Στεγανός βόθρος — τι μπορούν και τι δεν μπορούν να κάνουν τα βακτήρια

Θα είμαι ξεκάθαρος, γιατί εδώ πουλιέται πολλή φούσκα.

Πρώτα όμως τι σημαίνει «στεγανός», γιατί το μπερδεύουν οι μισοί: δεν σημαίνει ότι έχει καπάκι. Καπάκι έχουν όλοι. Στεγανός σημαίνει ότι η ίδια η λεκάνη είναι αδιαπέραστη — πυθμένας και τοιχώματα από οπλισμένο σκυρόδεμα με στεγανωτικό, ή ενιαία δεξαμενή πολυαιθυλενίου. Χωρίς οπές στα τοιχώματα, χωρίς αρμούς που «αναπνέουν», χωρίς στρώση χαλικιού από κάτω. Έχει ακριβώς δύο ανοίγματα: τον σωλήνα που φέρνει τα λύματα και το φρεάτιο απ' όπου ρουφάει το βυτίο.

Ο απορροφητικός είναι επίτηδες το αντίθετο: διάτρητα τοιχώματα ή ξερολιθιά και ανοιχτός πυθμένας πάνω σε χαλίκι, ώστε το υγρό να φεύγει στο έδαφος. Το ένα είναι δοχείο. Το άλλο είναι φίλτρο.

Ο στεγανός βόθρος είναι σχεδιασμένος να μην αφήνει τίποτα να φύγει στο έδαφος. Δεν υπάρχει απορροφητικότητα να αποκατασταθεί — δεν υπήρχε ποτέ. Ό,τι μπαίνει, μένει, μέχρι να έρθει το βυτίο. Αυτό δεν είναι βλάβη· είναι ο σκοπός της κατασκευής.

Άρα:

• Τι ΔΕΝ θα κάνουν τα βακτήρια: δεν θα σταματήσουν τις εκκενώσεις και δεν θα «ανοίξουν» τον βόθρο. Αν κάποιος σας το υπόσχεται για στεγανό βόθρο, δεν λέει την αλήθεια.
• Τι ΘΑ κάνουν: θα εξαλείψουν τη δυσοσμία, που είναι συνήθως το πραγματικό παράπονο· θα διασπάσουν την οργανική λάσπη και θα εμποδίσουν να σχηματιστεί η σκληρή κρούστα λίπους στην επιφάνεια· και θα κρατήσουν σωληνώσεις και σιφόνια καθαρά.
• Το κρυφό όφελος που δεν λέει κανείς: βόθρος χωρίς κρούστα αδειάζει εύκολα. Με κρούστα, το βυτίο συχνά δεν ρουφάει καθαρά και σας χρεώνει και πλύσιμο βόθρου — τιμή που οι ίδιες οι εταιρείες δημοσιεύουν γύρω στα 150€, δηλαδή περισσότερα από όσα κοστίζει η ετήσια αγωγή.
• Και το σημαντικότερο — ο βόθρος σας συρρικνώνεται: το βυτίο ρουφάει το υγρό. Τα στερεά που δεν έχουν διασπαστεί κάθονται στον πυθμένα και μένουν εκεί μετά από κάθε εκκένωση. Χρόνο με τον χρόνο το στρώμα ανεβαίνει. Ο βόθρος των 30 κυβικών που πληρώσατε γίνεται στην πράξη 20 κυβικά, μετά 10 — και καλείτε βυτίο τρεις φορές πιο συχνά για την ίδια ακριβώς χρήση. Δεν γεμίζει πιο γρήγορα· χώρεσε λιγότερα. Τα βακτήρια και τα ένζυμα διασπούν αυτό ακριβώς το στερεό φορτίο, ώστε ο βόθρος να διατηρεί τον όγκο για τον οποίο κατασκευάστηκε.

Με απλά λόγια: σε στεγανό βόθρο αγοράζετε άνεση, καθαρή εκκένωση, λιγότερες οσμές και τον όγκο του βόθρου σας πίσω, όχι κατάργηση του βυτίου. Το πόσο νερό μπαίνει δεν το αλλάζει κανένα βακτήριο — αλλά το πόσος χώρος σας μένει για να το δεχτεί, ναι. Αν αυτό είναι που θέλετε, αξίζει. Αν περιμένετε να μην ξανακαλέσετε βυτίο, θα απογοητευτείτε — και προτιμώ να το ακούσετε από εμένα τώρα παρά μετά την αγορά.

Μετατροπή βόθρου σε βιολογικό

Το ρωτάνε αρκετοί, συνήθως αφού έχουν κουραστεί με τις εκκενώσεις. «Μετατροπή σε βιολογικό» σημαίνει ότι αντί για απλή δεξαμενή, εγκαθίσταται μια μονάδα βιολογικού καθαρισμού (ΜΒΚ): τα λύματα περνούν από θάλαμο αερισμού όπου αερόβια βακτήρια διασπούν το οργανικό φορτίο, και η εκροή είναι πολύ καθαρότερη.

Δύο πράγματα να ξέρετε πριν το κυνηγήσετε:

• Είναι τεχνικό έργο, όχι προϊόν. Θέλει μελέτη, εξοπλισμό, ρεύμα για τον αεριστή και — ανάλογα με τον δήμο και τη χρήση — άδειες. Δεν το κάνει ένα σακουλάκι βακτήρια.
• Αν καταλήξετε σε ΜΒΚ, τα βιολογικά προϊόντα εξακολουθούν να έχουν ρόλο: εξειδικευμένες αερόβιες καλλιέργειες για την εκκίνηση της μονάδας και για την επαναφορά της βιομάζας μετά από χρήση χλωρίνης ή αντιβιοτικών.

Αν πάλι δεν θέλετε έργο, η ενδιάμεση λύση για απορροφητικό βόθρο είναι η αποκατάσταση της απορροφητικότητας — πολύ φθηνότερη και συχνά αρκετή.

Τι να κάνετε ανάλογα με την περίπτωσή σας

Απορροφητικός που γεμίζει όλο και συχνότερα: αναπλήρωση βακτηρίων με SeptiClean στη δόση που αντιστοιχεί στα κυβικά σας — έως 6 κυβικά μία συσκευασία 50γρ, 7–10 κυβικά δύο, 11–15 τρεις — και σταθερή μηνιαία συντήρηση. Στόχος: να ξανανοίξουν οι πόροι.

Στεγανός: ίδιο προϊόν, διαφορετική προσδοκία. Στόχος η δυσοσμία και ο όγκος λάσπης, όχι η κατάργηση του βυτίου.

Και στις δύο περιπτώσεις: σταματήστε τη χλωρίνη. Είναι το πιο συνηθισμένο λάθος και ακυρώνει ό,τι πληρώσατε — δείτε γιατί το «φάρμακο» που ψάχνετε συνήθως χειροτερεύει τον βόθρο.

Συχνές ερωτήσεις

Πώς ξέρω σίγουρα αν ο βόθρος μου είναι απορροφητικός ή στεγανός;

Η πιο αξιόπιστη ένδειξη είναι η συχνότητα εκκένωσης σε σχέση με τη χρήση. Στεγανός βόθρος τετραμελούς οικογένειας γεμίζει τυπικά σε εβδομάδες έως λίγους μήνες· απορροφητικός σε υγιή κατάσταση αντέχει πολύ περισσότερο. Σίγουρη απάντηση δίνει ο κατασκευαστής ή ο τεχνικός που τον έφτιαξε.

Έχω στεγανό βόθρο. Αξίζει να βάλω βακτήρια;

Αξίζει αν σας ενοχλεί η δυσοσμία ή θέλετε να μειώσετε τη λάσπη και να κρατήσετε καθαρές τις σωληνώσεις. Δεν αξίζει αν ο μόνος σας στόχος είναι να σταματήσετε τις εκκενώσεις — αυτό δεν γίνεται σε στεγανό βόθρο, από κατασκευή.

Μπορεί ένας απορροφητικός βόθρος να γίνει ξανά όπως ήταν;

Συχνά ναι, αν η αιτία είναι οργανική βιοπλάκα και όχι κάτι δομικό. Αν όμως το ίδιο το έδαφος γύρω είναι σχεδόν αδιαπέραστο, π.χ. βαριά άργιλος, ο περιορισμός είναι γεωλογικός και κανένα προϊόν δεν τον λύνει.

Η μετατροπή σε βιολογικό χρειάζεται άδεια;

Εξαρτάται από τον δήμο, τη χρήση του ακινήτου και τη νομοθεσία που ισχύει στην περιοχή σας. Είναι τεχνικό έργο και πρέπει να το δει μηχανικός — δεν είναι κάτι που κρίνεται από ένα κατάστημα προϊόντων.

Τα ίδια προϊόντα δουλεύουν και στους δύο τύπους;

Ναι, ο βιολογικός μηχανισμός είναι ο ίδιος — αναερόβια διάσπαση της οργανικής ύλης. Αυτό που αλλάζει είναι το ρεαλιστικό αποτέλεσμα που περιμένετε από κάθε τύπο.